Çince

Dünyadaki 1 milyardan fazla kişinin anadili olarak kabul edilen Çince, tamamen ayrı birer dil olarak kabul edilebilecek kadar farklı dialektlerden oluşmuştur. Çinliler bu dilleri dialekt teriminin karşılığı olarak kullandıkları fangyan (bölgesel konuşma) terimi ile adlandırsa da, genelde dilbilimciler tarafından konuşma dili olarak Çincenin bir dil değil, bir dil ailesi olduğu kabul edilir. Bu aileye dahil 14 temel dilden en çok kullanıcısı olanlar; Mandarin, Kantonca, Min ve Hakka’dır.

Çinliler yazı dili ile (wen) ile konuşma dili (yu) arasında kesin bir ayrım yaparlar. Konuşulan değişik Çin dillerini de fangyan, bölgesel lehçeler olarak tanımlarlar. Ancak dilbilimde kullanılan karşılıklı anlaşılabilirlik kriterleri açısından yaklaşıldığında, bu lehçeler arasındaki farklar herbirinin farklı diller olarak değerlendirmelerine yeterlidir.

Tüm bu farklılıklara rağmen, yazı dili (Hanzi) neredeyse ortaktır. M.Ö. 3. yüzyıl’da ortaya çıkan ortak yazı dili, 20.Yüzyıl’da Mandarin dili esas alınarak yapılandırılmıştır. Hong Kong ve Tayvan’da kullanılan Çince karakterler geleneksel Çince karakterler esas alınarak yazılır.

Mandarin (guan), Kuzey dili olarak da adlandırılır. Yaklaşık 836 milyon konuşanı bulunmaktadır. Bu gruba dahil lehçeler Çin’in kuzey ve güneybatı bölgelerinde konuşulur. Günlük dilde Mandarin, ya da Çince olarak adlandırılan resmi dil Putonghua ile karıştırılmamalıdır.

Wu, Jiangsu ve Zhejiang bölgelerinde 77 milyon kişi tarafından konuşulur. En yaygın lehçesi Şanğhayca’dır.

Min dilleri, Fujian ve Tayvan ile birlikte Güneydoğu Asya’nın çeşitli bölgelerinde 60 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Bu lehçeler arasında Min Nan (güney Min), Min Dong (Doğu Min), Min Bei (kuzey) ve Min Zhong (orta) ayrı birer dil olarak değerlendirilir.

Kantonca, Guangdong, Guangxi, Hong Kong, Macau, Güneydoğu Asya ve yurtdışındaki Çinli grupları arasında 71 milyon kişi tarafından yaygın olarak konuşulur.

Genellikle Sinitik dil ailesine dahil 14 dil grubu bulunduğu kabul edilir, bunlar:

• Gan
• Hakka
• Hui
• Jin
• Mandarin
• Min Bei
• Min Dong
• Min Nan
• Min Zhong
• Pu-Xian
• Wu
• Xiang
• Yue (Kantonca)
• Dungan

Çin dil ailesine dahil tüm diller tonlu dillerdir. Ancak kullanılan ton sayısı diller arasında büyük farklılıklar gösterir. Kuzey Çin’de kimi diller 3 ton kullanırken, Güney Çin’de konuşulan kimi dillerde 8 ya da 10 ton kullanılır.